Lapeirre Woningbouw © 2011-2012 

Gepersonaliseerde lage energie-, passief- en nulenergiewoningen

 

 

 

 

 

Deze pagina behandelt de thematiek van de

- balansventilatie en

- luchtdichtheid van een passiefwoning;

- en recirculatiedampkappen als een aanverwant onderwerp

 

Luchtdichtheid en balansventilatie gaan hand in hand. Luchtdicht bouwen betekent dat ongecontroleerde lekverliezen en tocht vermeden worden. Het is ook van belang om bouwschade door inwendige condensatie te vermijden. Balansventilatie bereikt zijn optimaal nut in combinatie met warmterecuperatie. Over deze onderwerpen gaat het artikel in deze Ik ga bouwen.

Vroeger bouwde men niet luchtdicht. Er was ook geen bijzondere ventilatie in voorzien. Men luchtte de woning door de vensters open te zetten. Maar ook bij winderig weer tochtte het door kieren en spleten en kon men de winddruk binnenin vaak voelen. Dat leverde niet echt problemen op, behalve het feit dat het de woning afkoelde en dat er dus veel energie moest geleverd worden om een enigszins aangename temperatuur te bekomen.  Het probleem met de tocht nam men erbij. Die tocht zorgde voor een natuurlijke ventilatie van de woning, weliswaar niet op de momenten dat men dat het liefst had.

Intussen is er veel veranderd natuurlijk. Het isoleren van de woning werd terecht steeds belangrijker. Besparen van energie was daarbij de voornaamste drijfveer. Maar met het isoleren en het verminderen van de ďwinderigheidĒ van de woning kwamen nieuwe pijnpunten naar boven: de noodzaak van het ventileren enerzijds en vochtproblemen anderzijds. We herinneren ons allemaal de problemen met de eerste generatie geÔsoleerde platte daken. Vocht migreerde van binnen naar buiten en condenseerde inwendig onder de dakdichting met blaren en lekken in de dakdichting als gevolg. Bij het ontbreken van een vochtscherm op de juiste plaats riskeert men inderdaad problemen. Bij het ontbreken van ventilatie ontstaan niet alleen vochtige plekken door condensatie. Er is ook onvoldoende verversing van de lucht waardoor het bewonen minder gezond wordt: reukhinder, minder zuurstof in de lucht zijn het gevolg. Wie isoleert moet ook ventileren.

Ventileren

Hoe kunnen we het beste ventileren?

Vandaag zijn er twee principes in gebruik bij nieuwbouw:

-           Type C of verbeterde type C: hier wordt mechanisch lucht afgezogen in vochtige ruimtes terwijl de verse lucht in de woning toegelaten wordt via ventilatieroosters, bvb boven de vensters.

-           Type D ventilatie of balansventilatie: hier wordt geen rechtstreekse lucht binnengelaten via raamroosters. In dit type ventilatie wordt de verse lucht eveneens mechanisch toegevoerd. De mogelijkheid om de warmte van de afgezogen lucht te recupereren en door te geven aan de vers ingezogen lucht is een belangrijk pluspunt.

Bij een passief gebouw is het natuurlijk uitgesloten om koude lucht via raamroosters binnen te laten. Hierdoor gaat immers veel energie verloren. Daarom is een balansventilatie (type D) met warmterecuperatie een absolute noodzaak.

Luchtdichtheid

Door luchtdicht te bouwen worden ongecontroleerde lekverliezen en tocht vermeden. Het is essentieel voor een efficiŽnte en rationele ventilatiehuishouding. Ongecontroleerde luchtlekken kunnen ook vochtproblemen veroorzaken.

Als het flink waait buiten, komt er op ťťn zijde van het gebouw een overdruk waardoor lucht naar binnen geduwd wordt. Aan de andere zijde van het gebouw is er een onderdruk zodat daar net het tegenovergestelde gebeurt. Lucht wordt daar van binnen naar buiten gezogen. Maar ook temperatuursverschillen kunnen luchtstromingen doorheen de gebouwhuid veroorzaken. Als er kieren en spelen zijn, bestaat de mogelijkheid voor lucht om zich doorheen de gebouwhuid te verplaatsen. Als de lucht van binnen naar buiten gaat, dan koelt deze lucht onderweg af. Daardoor kan de meegedragen waterdamp condenseren en vochtplekken veroorzaken. Na verloop van tijd kan dit vocht zich opstapelen met bouwschade als mogelijk gevolg: schimmels en beschadiging van bouwdelen.

De balansventilatie brengt de inkomende verse lucht en de uitgezogen vochtige/ vervuilde lucht in evenwicht met elkaar. Bij een niet luchtdicht gebouw wordt dat evenwicht verstoord.

Om een luchtdicht gebouw te bekomen is er doorgedreven aandacht nodig.

Het effect van luchtdichtheid op het energieverbruik van de woning in Torhout werd door denc!-studio voorgerekend:

- energiebehoefte bij de gemeten luchtdichtheid n50 van 0,42 en warmteterugwinning van 93%: 13 kWh / m≤.jaar (E-peil 27 zonder duurzame energie)

- energiebehoefte met een hypothetische slechte luchtdichtheid n50 van 9 en warmteterugwinning van 93%: 71 kWh / m≤.jaar! (E-peil 35)

Conclusie: De luchtdichtheid speelt dus een grote rol voor het energieverbruik!

Balansventilatie

De balansventilatie brengt de inkomende verse lucht en de uitgezogen vochtige/ vervuilde lucht in evenwicht met elkaar.

De lucht wordt afgezogen in vochtige ruimtes: badkamer, douchekamer, keuken, berging. De verse lucht wordt gepulseerd in de slaapkamers, de leefruimte, het bureel. Het geheel is in balans. Er wordt evenveel afgezogen als gepulseerd. Zo volgt de lucht dus een weg vanuit de ruimte waar het ingeblazen wordt, onder deurspleten, via de gang naar een natte ruimte waar ze opnieuw afgezogen wordt. Het pulsiemondje moet een optimale spoeling van een ruimte mogelijk maken en dus zo ver mogelijk verwijderd zijn van de deurspleet.

Een kwalijk misverstand doet nog steeds de ronde, als zou de vervuilde lucht vermengd worden met de inkomende lucht. Het is enkel de warmte van de lucht die overgedragen wordt, niet de lucht zelf.

Het effect van balansventilatie met warmterecuperatie op het energieverbruik van de woning in Torhout werd door denc!-studio voorgerekend:

- energiebehoefte bij de gemeten luchtdichtheid n50 van 0,42 en warmteterugwinning van 93%: 13 kWh / m≤.jaar (E-peil 27)

- energiebehoefte bij de gemeten luchtdichtheid n50 van 0,42 maar zonder warmteterugwinning: 27 kWh / m≤.jaar! Dus dubbel zo veel energiebehoefte! (E-peil 39)

- energiebehoefte bij een hypothetische slechte luchtdichtheid n50 van 9 en zonder warmteterugwinning: 86 kWh / m≤.jaar! (E-peil 48)

Conclusie: De warmteterugwinning op de balansventilatie speelt dus een grote rol voor het energieverbruik!

Bij een ventilatie type C is er geen warmteterugwinning.

Beeld: Ter vergelijking: De vacht van de ijsbeer vormt de thermische isolatie en de luchtdichtheid. Langs zijn neus is er gecontroleerde ventilatie.

Verwarming van ingeblazen lucht: een interessante mogelijkheid

Doordat er slechts weinig ruimteverwarming nodig is in een passiefwoning, bestaat de mogelijkheid om de warmte aan de ruimte toe te voegen via de ingeblazen ventilatielucht. Dit beperkt luchtdebiet is immers voldoende om in de meeste omstandigheden een passiefwoning te verwarmen. Het balansventilatietoestel dat de warmte recupereert wordt dan voorzien van een warmtepomp die de ingeblazen lucht bijwarmt. Alleen in de koudste winteromstandigheden moet er dan nog een extraatje voorzien worden, bijvoorbeeld via een infraroodstralingspaneel. Het verhogen van het ventilatiedebiet om meer warmte toe te voegen is echter niet aanbevolen vermits de akoestiek nadelig beÔnvloed wordt en de energieverliezen toenemen. In de woning in Torhout wordt niet verwarmd via de ingeblazen lucht; daarover vertellen we later meer in het artikel over verwarming.

Recirculatiedampkap

Waarom is een recirculatiedampkap zinvol?

Aangezien een balansventilatiesysteem een geÔntegreerde totaaloplossing biedt, is het belangrijk dit systeem niet door andere apparaten te verstoren.  Dit is de reden waarom dampkappen met luchtafvoer minder tot niet geschikt zijn in woningen uitgerust met zo'n balansventilatiesysteem. Samen met de kookdampen en -geuren leiden ze immers de warme kamerlucht naar buiten.  Er gaat warmte verloren en de balans is verstoord. In een passiefwoning hoort dus een recirculatiedampkap thuis.

Hoe werkt een recirculatiedampkap?

In de modelwoning in Torhout werd gekozen voor een toestel van Miele, dat zich met een sober design goed integreert in de keuken en leefruimte. Naast de 10-lagige metalen vetfilter is het toestel eveneens uitgerust met een NoSmell actief koolstoffilter. Die filter houdt de geurmoleculen vast zodat deze zich niet in de leefruimte verspreiden.  Dankzij de katalytische werking van deze filters, manifesteren de vastgehouden geuren zich ook niet wanneer de dampkap, de volgende dag, terug aangeschakeld wordt, een nochtans gekend euvel bij recirculatiedampkappen. Deze NoSmell filters dienen eenvoudig periodiek vervangen te worden.  
De directe gebruikskost ligt dus iets hoger dan bij een dampkap met luchtafvoer.  
De installatie is daarentegen sneller en goedkoper aangezien geen afvoerbuizen (en muur-/plafonddoorboringen) nodig zijn;  Bovendien heeft een dampkap met luchtafvoer een verborgen kost, aangezien ze de verwarmde kamerlucht naar buiten leidt.  

Fotoreportage:

 

Paul Novus 300 met 93 % warmteterugwinning

 

 

Blowerdoortest: n50 = 0,42 is OK! (moet lager zijn dan 0,6 voor passiefbouw):

 

 

 

 

 

Meer informatie leest u op www.lapeirre.be

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hebt u vragen bij deze nulenergiewoning, deze weblog? Suggesties?

Mail dan naar info@lapeirre.be

 

Dank voor uw reactie.